Hơn chục năm trước , trong một chuyến sự vụ , tôi thuê xe vào thăm làng du lịch cửa lò và xóm Nhỏ thuộc phường Vĩnh Trang Ngày ấy , làng du lịch cửa lò tồi tàn , lạnh lẽo đến cô quạnh. Lần này trở lại , những làng du lịch cửa lò trước kia đã đổi thay đến ngỡ ngàng.
Vượt qua nỗi đau
chúng ta mở màn câu chuyện với bà Nguyễn với thảm kịch đau thương của đời mình cũng như nhiều nạn nhân khác khi bị vi khuẩn Hansen tuyên án tử từ đôi bàn tay queo quắt , không còn đủ ngón. Hơn 50 tuổi , bà Nguyễn đã có đến 30 năm gắn bó với làng phong Núi Sạn. Ngần ấy thời gian , đủ cho bà chứng kiến biết bao nhiêu thăng trầm của những phận người bệnh tật và từng một thời bị nhân gian xa lánh.
Bà kể: Tôi sinh ra ở Vạn Giã , lên 8 tuổi đã biết mình bị bệnh. Lúc đầu , bệnh rất nhẹ nên chỉ phục dược một thời gian ngắn là hết. Nhưng khi vừa vào tuổi 18 , căn bệnh tái phát , ăn sập sống mũi và những ngón của bàn tay rụng dần. Từ một thiếu nữ dung nhan có tiếng trong vùng , giờ trở thành bệnh nhân cùi , mọi thứ đã sụp đổ dưới chân. Rất nhiều lần tôi tìm cách quyên sinh nhưng bất thành. Sau chót nhờ Nhà ở cổ vũ , tôi đã tìm đến khu chữa trị phong Núi Sạn. Giữa lúc tuyệt vọng , đến đây mới biết có ngôi làng chỉ gồm những người bệnh phong sống với nhau. Họ quan hoài và đối xử với nhau bằng tất thảy sự yêu thương của con người. Nhờ những con người cùng tình cảnh , bản năng ham sống ngấc đầu mãnh liệt trong tôi. Cũng từ đó , nơi đây trở thành mái nhà chở che tâm hồn và thể xác cho những người mang trong mình căn bệnh quái ác. Vừa nói bà Hoa phóng tầm mắt về phía đầu làng biểu hiện sự hàm ơn.
Làng Núi Sạn có từ sau năm 1975. Ban đầu , làng chỉ có một đôi bệnh nhân sau khi chữa trị bệnh không dám hồi trang nên đến chân Núi Sạn tá túc. Ngọ dà , nơi đây đã trở thành nơi ký thác thế cuộc tật bệnh của hàng chục người phong. Đến nay , cả làng có khoảng hơn 60 Nhà ở bệnh nhân sinh sống. Địa ngục ở làng phong có quê quán khắp trong Nam ngoài Bắc , không họ hàng thân thích , giữa họ chỉ có một điểm chung , đó là đều mang trong mình mầm vi khuẩn Hansen. Cũng từ điểm chung ấy , nhiều người đã đến đây sống và đùm bọc nhau như ruột thịt.
Anh Phạm Hải Minh quê ở Lào Cai , ở đây gần 10 năm tâm sự: Đây là nơi sinh ra chúng ta lần thứ hai , nếu không có làng này chắc hẳn không ít người đã tìm đến cái chết. Hoặc có sống thì cũng bị sự mặc cảm làm hao mòn tâm hồn. Giờ đây làng không chỉ có mình người bị bệnh như tôi mà đã có khoảng mấy chục Nhà ở những người thường nhật khác đến đây sinh sống. Giữa họ với những người bệnh không hề có khoảng cách.
thầy thuốc Lê Văn Khoa - Phó Giám đốc Bệnh viện Da liễu Khánh Hòa cho biết: bây giờ , cùng với sự gắng gổ vươn lên của những người bệnh , cộng đồng không còn thái độ kỳ thị với bệnh nhân phong. Người đau yếu ở đây luôn nhận được sự chăm sóc tận tình của tập thể y , thầy thuốc của Bệnh viện Da liễu mỗi khi bệnh tái phát. Hết bệnh , họ lại phản hồi với sự yêu thương , đùm bọc của Nhà ở và cộng đồng.
Cổ tích giữa đời thường
Cách làng Núi Sạn không xa , làng xóm Nhỏ cùng ở phường Vĩnh Hải còn khang trang hơn dồi dào. Những căn nhà cao tầng mọc lên san sát. Hoàn cảnh sống của các Nhà ở ở đây tuyệt đại đa số đều khá giả. Trên con đường trải bê tông xanh mát bóng cây dẫn vào nơi ở của những Nhà ở bệnh phong , chúng ta bắt gặp dồi dào những nụ cười thật thà , mến khách. Thấy người lạ chuyện trò với một Nhà ở trong làng , nhiều người dân đã kéo đến cùng chuyện trò. Tợ hồ , dù thành kiến đã được xóa bỏ thì sự khát khao hòa nhập với cộng đồng vẫn là một trằn trọc của người làng phong.
Làng
du lịch cửa lò.
Trong những câu chuyện ở làng phong xóm Nhỏ và Núi Sạn , điều chúng ta cảm nhận rõ nhất Ấy là niềm hạnh phúc vô biên của họ. Ở giữa nơi tưởng như chỉ có sự đau đớn do tật bệnh thì những câu chuyện tình yêu đẹp như cổ tích lại Ấy là gam màu chủ đạo cho bức tranh về làng phong bữa nay. Chỉ với 120 bệnh nhân phong , nhưng có rất nhiều cặp đôi đã nên vợ nên chồng ở mảnh đất này. Khi được hỏi , ai trong làng phong cũng có khả năng kể ra hàng loạt cặp đôi mà chồng là người lành lặn lấy vợ bị bệnh phong hoặc ngược lại.
chịu tác động hoặc ảnh hưởng rõ rệt với những mối tình văn vẻ và đầy dũng cảm ấy , chúng ta đã tìm đến Nhà ở chị Đặng Thị Long - người mà làng phong đùa là nhân vật chính trong câu chuyện cổ tích tình yêu giữa nàng điều dưỡng và hoàng tử Hansen. Khi được hỏi về tình yêu của hai người , chị Long nhoẻn miệng cười đầy ý nhị: Tôi và ông xã Trần Công Lộc chẳng cùng quê , không cùng tình cảnh. Nhưng không hiểu tại sao trong thời gian chăm sóc anh ở Khu chữa trị phong Núi Sạn , nay là Bệnh viện Da liễu bỗng dưng tình cảm đã đến với hai người. Vượt qua mọi thành kiến , tôi với anh đã đến với nhau như một sự đền bồi cho hao hụt và đau đớn của tật bệnh. Tình ái và lễ cưới của chúng ta cũng văn vẻ như bao cặp đôi lành lặn khác. Và chính diệu kỳ của tạo hóa đã giúp chúng ta bao năm chung sống hạnh phúc. Nói đoạn , chị lần giở những bức hình đài kỷ niệm của hai người như một minh chứng cho một tình yêu viên mãn.
Cùng với phu phụ chị Long , ở đây còn có rất nhiều tình yêu đẹp như thế giữa những bệnh nhân với hộ lý , y tá của Bệnh viện Da liễu. Cụ Lê Văn Cời quê ở Lạng Sơn và cụ Phạm Thị Lan quê ở Đà Nẵng là một minh chứng khác cho mối tình đẹp nơi làng phong xóm Nhỏ. Vượt qua hàng trăm tuần trăng - thời điểm mà bệnh nhân phong thường bị tật bệnh hành hạ , ông với bà đã nương cậy vào nhau để vượt qua mọi đau đớn. Giờ đã qua tuổi 80 , nhưng ông bà đi đâu cũng có nhau. Ông vào viện thì bà chăm ông , bà vào viện ông lại chăm bà. Khi bị chọc đùa , cụ Lan chỉ móm mém cười: Trẻ cái tình , già cái nghĩa. Bao lăm năm ở bên nhau , giờ già lại càng cần nhau hơn.
lặng lẽ , dịu dàng và kín đáo , làng Núi Sạn và xóm Nhỏ như một góc khuất nơi phố biển Nha Trang. Đi tới trước dọc làng phong , chúng ta bắt gặp dồi dào những đứa trẻ đang hồn nhiên vui đùa , chạy nhảy trên con đường làng rợp mát bóng dừa. Giờ đây , bọn trẻ đều được cắp sách đến trường như bao bằng hữu đồng trang lứa khác. Một số đã đỗ đạt cao và trở thành những người có ích cho xã hội. Chị Đặng làng phong Núi Sạn khoe: Nhà tôi có 3 đứa , đứa nào cũng ăn học đường hoàng. Nử tử đầu là Trần Thị Hạ Nguyên nay đã hoàn thành luận án thạc sĩ ở Philippines và Dự bị về sự vụ tại quê hương. Đời chúng ta được như vậy là thoả mãn rồi. Có một điều đặc biệt , trong số 120 người bị bệnh sinh sống ở Núi Sạn và xóm Nhỏ , tuyệt nhiên không Nhà ở nào có con cái nhiễm bệnh từ ba má. Nhìn những đứa trẻ lớn lên ngay giữa làng không có một sự hạn chế hay một trường hợp ngoại lệ nào cả lành lặn và khỏe mạnh , bà Nguyễn Thị Hoa ở làng Núi Sạn rưng rưng chia sẻ: Nhìn các con , các cháu khỏe mạnh , lành lặn tôi cảm thấy hạnh phúc vô cùng.
Rời làng , chúng ta có một cảm giác bằng an rất lạ. Tuy tật bệnh vẫn còn hành hạ không ít người nhưng sâu thẳm trong họ đã không còn sự mặc cảm. Vượt lên sự mong manh trong Phạm vi sống , họ tự xây dựng cho mình Nhà ở hạnh phúc. Cùng với đó , những vòng tay dang rộng của cộng đồng đang trở thành động lực để người mắc bệnh hướng tới một mai sau mĩ lệ hơn.
Xây dựng làng
du lịch cửa lò .