csvnam
09-10-2014, 08:13 PM
Khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) giới thiệu vùng du lịch mới :
Ở miền Trung và cao nguyên miền tôi , tuyệt đại đa số danh thiếp vườn quốc gia đều cát cứ giữa bừa nghìn , Song vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm nắm ngang biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong đấy trên lục địa 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa đặng đánh giá là miền khô khan ở Đông Bá Á. Tại đây đặng danh thiếp nhà khoa học Đức chứng minh rằng thuộc tính khí hậu đách khác gì Châu Phi hay những miền bán hoang mạc hay gặp ở Nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng lưu li nguyên lành và độc đáo đến mức chiêm bao hồn.
Nếu Ninh Thuận đặng xếp là chốn khô khan và nắng nóng nhất do đất thì vườn quốc gia Núi Chúa là miền Khô khan khô nhất ở tỉnh này. Dải nam quanh năm gần như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Vì vậy khách kì đến đây hay ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như giáng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng ta phóng xe máy về Núi Chúa trong cơn hạn Bà Chằn , nóng muốn rám mắt mặt.
Con rượu của nắng
Rời đầm Nại , Tri Mộc , chúng ta chạy dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên đến Cam Ranh. Con rượu mới mở , tráng nhựa phẳng là dãy theo bờ biển nên gió thốc vào mặt như muốn ghì tay lái. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái cùng muối mang tên Đầm Vua , chốn đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao đến 10m dài cả trăm mét bao phủ bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện giờ trưa , phái cùng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ còn những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dù chỉ thạch bờ vài chục mét , gió từ biển Đông thổi vào lách cách cũng đách xua đặng cái nóng bất kham. Ven rượu danh thiếp khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng cây bất ngờ) có người bán vé số , gia tộc kê chiếc bàn con để vài chục tờ , đội nón , ngồi trông ra rượu một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những chốn tôi thoả đến , người bán vé số hay mang chiếc túi trước ngực , gặp khách chìa xấp vé số thẳng thớm vào mặt chào mời vội vàng và nếu đách bán đặng , gia tộc lầm bầm chửi tếch kì những câu độc địa. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , tôi phát hiện gia tộc là những con người hiền lành nhẫn nại. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới cây keo “Chị bán vài tấm vé số như thế ni sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm gì chú! Muối chưa bán đặng , hành tỏi nắng quá bị rụi rồi , tìm đặng cùng ni mừng cùng đấy chú ơi!”. Chị phản hồi mà đách trông mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn rượu dãy theo tuyến Vĩnh Hải còn thi công , thực ra là còn thay thế những đoạn cua tay áo hay rượu vòng. Âm vang tiếng máy khoan sứ , đập sứ chấn động một không gian yên lặng , ở từ xa thoả thừa nhận ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng ta dứt xe ngồi bệt trên rượu hỏi chuyện , đặng danh thiếp kỹ sư và công nhân mặt còn lấm lem đất đai biếu biết “Con rượu ni ra đến phân biệt với tỉnh lộ I tận thành thị Cam Ranh dài đến 60km. Tất cả thoả hoàn tất , chỉ riêng xong xuôi 5km ni là phần sau chót , rắn chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc sứ dựng tại đây trông xuống biển thạch 400m , tôi bất ngờ thừa nhận ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây cù mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , còn trên dốc vài ngôi nhà tềnh toàng nằm trong vườn điều động với bầy Ngựa núi. Dọc rượu Ngựa chạy sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra rệ rượu tỉnh ngộ trừng trừng Song khi có tiếng động của người hay xe chúng mở dậy chạy vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải núi nhấp nhô cây rừng mang hình dáng bonsai xòe ra trên đồi sứ , điều động đáng để ý là tại đây không khí khô cứng lại gió thổi vèo vèo rát bỏng , Song khu rừng lùn ni hãy đầy sức sống. Ở trên nóc đồi thấp , đồi cao dãy chục con Ngựa cố kỉnh trèo lên nóc trông về đại dương , xinh xẻo như tranh vẽ. Hình ảnh của Ngựa , núi , biển biếu chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của núi sông mình. Trong tiềm thức tôi hãy thú ngắm nghía bầy Ngựa núi cù đầu ra biển be be gọi bầy hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh xắt phải mang dáng dấp tự nhiên , chứ đách phải dành biếu con người có tiền có quyền đổ bộ đến bờ biển chặt chẽ đứt từng đoạn , làm gọi là đầu tư rồi xây dựng rượu bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… bảo rằng đây là sinh thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi chạy dãy theo bao nhiêu vách núi rìa biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như giáng ngấm vào mắt thịt. Trên con rượu ni , tầm mắt của người đàng hoàng phóng tận nóc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian rìa đường không những hữu tình mà còn nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm nghía , trông nam và người hay giang sơn gấm vóc mới chộ quê tôi xinh xẻo , do đất tôi đặng tự nhiên biệt đãi. Cái chính là thế hệ bây giờ và con cháu mai sau có giữ đặng hồn di sản của cha ông để bất ngờ) hay bởi bừa cuộc mang biếu mướn 70 Một thể thơ cổ đách tìm rà để rồi sau thời gian ấy còn bất ngờ) là một thành thị hay miền miền xa lạ. Nơi vùng đất biếu mướn ấy người lo đách có cửa để vào thì Yàng ơi còn gì là quê thân phụ nam tổ. Con người đách có ký ức , đách có kỷ niệm với chốn tôi ở thì tình yêu dành biếu nghỉ chỉ là một hình bóng lợt nhòa.
Tôi thoả từng cố ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc gặp gỡ Bạc tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ thạch đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê rìa hầu Xuân Hương , gắng sức Đà Lạt. Lúc ấy , tôi tình cờ gặp một người Mỹ có tuổi khuẩn chân trái ngồi đơn thân trông ra dòng người một cách tuyệt vọng. Tôi đoán , rắn chắc là vị lữ khách có tâm trạng , nên chủ động mang ly cà phê đến làm quen với lạc quan có xác xuất sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp đặng người nói cùng tiếng nói , cùng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên tôi là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy quân lục chiến Hoa Kỳ thoả từng đóng bọn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan đập tay vào chân khuyết bảo rằng ông thoả để bất ngờ) một phần cơ thể tôi tại Núi Chúa bởi trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Bá ni ông muốn về bất ngờ) chiến trường xưa để nhé một thì trai trẻ. Dan nhờ vả tôi dẫn rượu đến Núi Chúa Song tôi từ chối bởi đách biết địa danh ni ở đâu , mà thực ra cũng chưa tin đặng một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người lính chiến đấu già lăn tròn trên mạ khiến tôi đách khỏi chạnh lòng. Chiến tranh đách phải trò đùa , bên sau cuộc chiến còn một thứ khác dai dẳng hơn là tình người , tuổi trẻ và nỗi đau khuẩn mát…
Lâu rồi tôi đách gặp bất ngờ) ông Dan , Song mỗi lần gặp hay là về thông dịch biếu danh thiếp cựu binh Mỹ tôi bất ngờ) nhé về Núi Chúa , nhé giọt nước mắt của một bộ đội già trong vô vọng rồi nhé những thương binh do đất tôi của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , dân chúng là người bị thiệt và nỗi đau lớn nhất thuộc về những người mẹ một thì mang nặng sinh đau với niềm lạc quan về đoạn lá lách của mình.
12 hiện giờ trưa CN , chúng ta đến bừa bản doanh vườn quốc gia Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , ninh Thuận. Đó là một tòa nhà khá hiện đại cù mặt ra hướng Đông thạch biển quãng 200m. Thật đách may biếu chúng ta không sai vào ngày nghỉ nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai cha con kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt Đông Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp đặng Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và quan hệ quốc tế cùng với danh thiếp nhà côn trùng học người Bỉ , Đức còn ở bất ngờ) vườn để nghiên cứu loài thân phụ mới vạc hiện.
[Joachim Bresseel , nhà côn trùng học người Bỉ mang biếu tôi xem 5 con thân phụ quê ( tiếng Anh là Stid ) còn ngo ngoe trong hộp lỡ ép đặng trên nóc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với tôi một cách sung mãn: “Ông xem đây! loại Stid ni có mặt trên địa cầu ni từ Một thể thơ cổ 1876 , sau thời gian ấy bị tuyệt diệt đến nay bất ngờ) xuất hiện tại khu bán hoang mạc ni đấy là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng ta về hết danh thiếp vườn quốc gia Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại ni hay sống về đêm trên nóc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ trước mặt tôi và cười rất thoả mãn về công việc của mình. Tôi đách phải là người nghiên cứu côn trùng nên trông loại thân phụ ni cũng như nhau , thậm chí đách mấy hứng thú Song trông gương mặt của gia tộc tôi phải vỗ tay đôm đốp chúc mừng , bởi đấy là công sức mồ hôi và những đêm thức trắng tận trên nóc núi cao , chỉ có những người tình nghề mới lặn lội như thế. Joachim chuyện trò phím với tôi kì tiếng Pháp nhầm tiếng Anh Song khi gặp tụi nghiên cứu tử chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất cả 4 tiếng nói tử ta đều sử dụng thông hiểu như nhau đánh tôi thực sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông hiểu 3 tiếng nói chính của thế giới Anh-Pháp-Đức , còn dân đen thì sao?” , tôi hỏi. “Trời! chúng ta là cộng đồng Châu Âu , nếu đách biết 3 tiếng nói ni sẽ trở nên rào cản. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên phần nhiều đều như thế!” , Joachim vỗ vai tôi một cách thân mật như thầm kín Thú dữ đấy là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang cùng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước khi lên xe , Trịnh bảo chúng ta ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ vả gia tộc dẫn trèo núi sau thời gian ấy nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Nếu đách về hết lĩnh vực ni xem như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng ta rời tổng hành dinh trong luyến tiếc. Cũng may gặp đặng một tụi dân “phượt” , trên vai lích kích máy ảnh. Họ thoả đến đây Hai ba lần , đặng kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tàng vườn quốc gia Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông hiểu nẻo đường do đất bước.
đoàn trưởng của tụi thanh niên ni là một “Ta thân phụ lô” có “số má” ở Việt Bá từng 3 lần trèo nóc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đỏ mun , đầu quấn khăn rằng với cơ thể vậm vạp như con gấu mẹ To lớn. Sơn biếu biết lên nóc núi Chúa còn tội nghiệp hơn trèo nóc nhà Đông Dương ở ngoài Nam , bởi rượu lên núi Chúa đách dốc đứng hiểm trở như Fansipan , Song bất ngờ) dài và vòng vo qua hết nóc núi ni sang nóc núi khác với cái nắng như nung , cây rừng cũng sắt se , lấy cây nhỏ xíu , gai nhọn tua tủa , đập vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ vả vậy mà mỗi cây xanh trên sứ tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xẻo mắt.
chúng ta khởi hành từ thôn Đá Hang thuộc làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và trông biển rõ hơn. Cứ việc qua một rừng cỏ tranh , bất ngờ) chộ một nóc núi mới thẳng thớm trước mặt. Hùng Sơn nói bông rằng để chinh phục nóc núi Chúa cao 1.040m , phải vượt qua 6 nóc núi khác là núi Chúa gạn , Chúa cháu , Chúa tử , Chúa tử , Chúa chồng , gắng sức Chúa vợ. Biết chúng ta là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong đoàn hay về bên mé động viên bởi sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu kì như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả thân phụ hệ sinh thái: rừng khô khan , rừng xanh và hệ sinh thái rạn lưu li. Ngoài những rạn lưu li đặng đánh giá là xinh xẻo và Đa chủng nhất Việt Bá , còn có bãi Thịt là chốn rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở quãng cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , Song từ 600m trở lên là rừng xanh với thảm thương hễ cây cỏ sản vật phong phú , và từ 800m trở lên là xuất hiện Đông loại cây lá kim , như cây hoàng đàn giả , cây kim giao , thanh tùng , gắng sức thông tre. Chúng cháu về Đông chốn chưa chộ ở đâu kì như thế!”.
Trèo núi đặng hơn 1 hiện giờ đồng hồ , cảm chộ chẳng thể tiếp đặng nữa nên chúng ta ra hiệu xin dứt bất ngờ) , bởi thực ra chúng ta chưa chuẩn bị tâm lý và thực phẩm mang theo. Nên đành Vung tay chào tạm biệt mang theo nỗi thèm của người kém cuộc.
3h chiều , chúng ta cù về làng dân tộc Raglay nằm trong vùng đệm của vườn quốc gia , ngồi dưới bóng câu điều động uống do đất mía và nhai củ mì tôm sống cầm hơi và cũng để thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân Vùng đất , tên là Lê thành công ngồi cùng bàn do đất mía nói với chúng ta kì giọng thèm thèm “ Bà con Raglay ở đây thoả bao đời , sống dựa vào rừng như làm đồng , làm nương , lấy mật , lấy sáp và danh thiếp loại lâm sản. Phụ nữ và con nít chặt chẽ củi bán. Người nam hay sống kì nghề thắp than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , gắng sức Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang đặng hưởng chính sách từ thời hạn 134 , có nhà xây vững chắc. Nhưng tuyệt đại đa số đóng cửa , để vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con rỏ và con nít. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nhé chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi tôi ra đời ở rừng , lớn lên từ rừng mà đách vào rừng tìm cách sinh sống thì biết làm gì bây giờ...”.
Tám Công là người trải đời , kiến thức rộng , tử có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày tương hỗ rượu núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc Quỹ canh gác động vật hoang dã ( WWF ) xách máy móc thiết bị đến đo mực độ khô khan ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo đến , đo lùi hằng hiện giờ , đách chộ đồng hồ đo động đậy , ông tưởng máy hư , mở ra sửa. Nhưng thực tế máy đách hư , nguyên nhân chỉ bởi vùng đất ni quá khô đến mức máy chẳng thể lập trình được. Sau đó vị chuyên gia đánh dấu vào mấy thân cây cóc rừng để Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người đàn ông nổi danh trung thành rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười đách nhé tôi thoả lật lưng bao nhiêu rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ hốc thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tựu “quá hớp” nên người làng ở đây đách mấy ai còn nhé cái tên Mười Nuôi của ông , mà gia tộc chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế Song , Đến kì hạn tuổi già , từ giã nghề sóng do đất , ông hay sống trong cảm giác tội tình trước biển đời. Người đàn ông chuyên hốc rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện giờ bất ngờ) tự nguyện hộ sản biếu rùa. Ngày ngày , ông theo dấu chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm băng trứng của chúng , khoanh miền , canh gác biếu trứng nở. Có khi rùa sinh trên trung thành rìa do đất , ông sợ do đất hôn lên , băng trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời băng lên chốn cao hơn. Đến khi rùa nở , ông bất ngờ) tìm thạch đưa chúng ra biển. Một vài người trong làng chộ ông vất vả hộ sản biếu rùa , gia tộc cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , khi WWF Đông Dương tài trợ đề án bảo tàng rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được một cái là trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , Song cái trạm hẻo lánh ni thoả trở nên chốn về về của ông Thấu suốt 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên nẻo đường về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng kì xe máy “đa quốc gia” chạy ngược lại Vĩnh Hy. Chúng ta tăng tốc đuổi theo , đến khi tiếp cận , một chú cù sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi tôi dân chở than mướn tìm cách sinh sống đặng 50 nghìn một chuyến , tụi ni ngán mấy ổng nên chờ trưa CN mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm đặng bao nhiêu tiền” , tôi hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy cùng lúc. “Hỏi mấy thằng cha thắp than chứ! Tụi nghỉ còn nấp dưới suối , Song tha nghỉ về , nghỉ nghèo khổ lắm , thằng ni cũng ốm nhách , đen thui hà!”. Chúng ta giảm ga để cù đầu xe còn nhé hai tử thồ than chào tạm biệt kì hai tiếng “Bái bai!”. Người trẻ ở rừng hãy mang trái tim nhân bản hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xẻo đến mức mê li. Vĩnh Hy đặng hai dãy núi sứ chở che ở giữa là hầu do đất biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xẻo như tranh vẽ , danh thiếp viên cù lao xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên lục địa là của Ninh Thuận còn dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên rượu ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nhé những thổ nhân bàn tán với nhau đề án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ cùng , trong đấy có 30 ha nam rừng phòng hộ thuộc vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng mang tên Amanoi resort có 36 villa , tọa lạc trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một cố gắng của do đất tôi vươn lên ngành Công lao đách khói mang bất ngờ) lợi ích quốc gia. Nhưng trong tiềm thức , tôi cứ nhé đến Jeff Rutherford , giảng sư về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp tôi ở hầu Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi ni cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm theo sinh thái. Sinh xắt cái nỗi gì mà chốn ni cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thớm tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm theo bể bơi bự chát mà làm gọi là sinh thái!”
Ở miền Trung và cao nguyên miền tôi , tuyệt đại đa số danh thiếp vườn quốc gia đều cát cứ giữa bừa nghìn , Song vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm nắm ngang biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong đấy trên lục địa 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa đặng đánh giá là miền khô khan ở Đông Bá Á. Tại đây đặng danh thiếp nhà khoa học Đức chứng minh rằng thuộc tính khí hậu đách khác gì Châu Phi hay những miền bán hoang mạc hay gặp ở Nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng lưu li nguyên lành và độc đáo đến mức chiêm bao hồn.
Nếu Ninh Thuận đặng xếp là chốn khô khan và nắng nóng nhất do đất thì vườn quốc gia Núi Chúa là miền Khô khan khô nhất ở tỉnh này. Dải nam quanh năm gần như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Vì vậy khách kì đến đây hay ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như giáng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng ta phóng xe máy về Núi Chúa trong cơn hạn Bà Chằn , nóng muốn rám mắt mặt.
Con rượu của nắng
Rời đầm Nại , Tri Mộc , chúng ta chạy dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên đến Cam Ranh. Con rượu mới mở , tráng nhựa phẳng là dãy theo bờ biển nên gió thốc vào mặt như muốn ghì tay lái. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái cùng muối mang tên Đầm Vua , chốn đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao đến 10m dài cả trăm mét bao phủ bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện giờ trưa , phái cùng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ còn những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dù chỉ thạch bờ vài chục mét , gió từ biển Đông thổi vào lách cách cũng đách xua đặng cái nóng bất kham. Ven rượu danh thiếp khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng cây bất ngờ) có người bán vé số , gia tộc kê chiếc bàn con để vài chục tờ , đội nón , ngồi trông ra rượu một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những chốn tôi thoả đến , người bán vé số hay mang chiếc túi trước ngực , gặp khách chìa xấp vé số thẳng thớm vào mặt chào mời vội vàng và nếu đách bán đặng , gia tộc lầm bầm chửi tếch kì những câu độc địa. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , tôi phát hiện gia tộc là những con người hiền lành nhẫn nại. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới cây keo “Chị bán vài tấm vé số như thế ni sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm gì chú! Muối chưa bán đặng , hành tỏi nắng quá bị rụi rồi , tìm đặng cùng ni mừng cùng đấy chú ơi!”. Chị phản hồi mà đách trông mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn rượu dãy theo tuyến Vĩnh Hải còn thi công , thực ra là còn thay thế những đoạn cua tay áo hay rượu vòng. Âm vang tiếng máy khoan sứ , đập sứ chấn động một không gian yên lặng , ở từ xa thoả thừa nhận ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng ta dứt xe ngồi bệt trên rượu hỏi chuyện , đặng danh thiếp kỹ sư và công nhân mặt còn lấm lem đất đai biếu biết “Con rượu ni ra đến phân biệt với tỉnh lộ I tận thành thị Cam Ranh dài đến 60km. Tất cả thoả hoàn tất , chỉ riêng xong xuôi 5km ni là phần sau chót , rắn chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc sứ dựng tại đây trông xuống biển thạch 400m , tôi bất ngờ thừa nhận ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây cù mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , còn trên dốc vài ngôi nhà tềnh toàng nằm trong vườn điều động với bầy Ngựa núi. Dọc rượu Ngựa chạy sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra rệ rượu tỉnh ngộ trừng trừng Song khi có tiếng động của người hay xe chúng mở dậy chạy vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải núi nhấp nhô cây rừng mang hình dáng bonsai xòe ra trên đồi sứ , điều động đáng để ý là tại đây không khí khô cứng lại gió thổi vèo vèo rát bỏng , Song khu rừng lùn ni hãy đầy sức sống. Ở trên nóc đồi thấp , đồi cao dãy chục con Ngựa cố kỉnh trèo lên nóc trông về đại dương , xinh xẻo như tranh vẽ. Hình ảnh của Ngựa , núi , biển biếu chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của núi sông mình. Trong tiềm thức tôi hãy thú ngắm nghía bầy Ngựa núi cù đầu ra biển be be gọi bầy hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh xắt phải mang dáng dấp tự nhiên , chứ đách phải dành biếu con người có tiền có quyền đổ bộ đến bờ biển chặt chẽ đứt từng đoạn , làm gọi là đầu tư rồi xây dựng rượu bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… bảo rằng đây là sinh thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi chạy dãy theo bao nhiêu vách núi rìa biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như giáng ngấm vào mắt thịt. Trên con rượu ni , tầm mắt của người đàng hoàng phóng tận nóc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian rìa đường không những hữu tình mà còn nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm nghía , trông nam và người hay giang sơn gấm vóc mới chộ quê tôi xinh xẻo , do đất tôi đặng tự nhiên biệt đãi. Cái chính là thế hệ bây giờ và con cháu mai sau có giữ đặng hồn di sản của cha ông để bất ngờ) hay bởi bừa cuộc mang biếu mướn 70 Một thể thơ cổ đách tìm rà để rồi sau thời gian ấy còn bất ngờ) là một thành thị hay miền miền xa lạ. Nơi vùng đất biếu mướn ấy người lo đách có cửa để vào thì Yàng ơi còn gì là quê thân phụ nam tổ. Con người đách có ký ức , đách có kỷ niệm với chốn tôi ở thì tình yêu dành biếu nghỉ chỉ là một hình bóng lợt nhòa.
Tôi thoả từng cố ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc gặp gỡ Bạc tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ thạch đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê rìa hầu Xuân Hương , gắng sức Đà Lạt. Lúc ấy , tôi tình cờ gặp một người Mỹ có tuổi khuẩn chân trái ngồi đơn thân trông ra dòng người một cách tuyệt vọng. Tôi đoán , rắn chắc là vị lữ khách có tâm trạng , nên chủ động mang ly cà phê đến làm quen với lạc quan có xác xuất sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp đặng người nói cùng tiếng nói , cùng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên tôi là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy quân lục chiến Hoa Kỳ thoả từng đóng bọn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan đập tay vào chân khuyết bảo rằng ông thoả để bất ngờ) một phần cơ thể tôi tại Núi Chúa bởi trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Bá ni ông muốn về bất ngờ) chiến trường xưa để nhé một thì trai trẻ. Dan nhờ vả tôi dẫn rượu đến Núi Chúa Song tôi từ chối bởi đách biết địa danh ni ở đâu , mà thực ra cũng chưa tin đặng một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người lính chiến đấu già lăn tròn trên mạ khiến tôi đách khỏi chạnh lòng. Chiến tranh đách phải trò đùa , bên sau cuộc chiến còn một thứ khác dai dẳng hơn là tình người , tuổi trẻ và nỗi đau khuẩn mát…
Lâu rồi tôi đách gặp bất ngờ) ông Dan , Song mỗi lần gặp hay là về thông dịch biếu danh thiếp cựu binh Mỹ tôi bất ngờ) nhé về Núi Chúa , nhé giọt nước mắt của một bộ đội già trong vô vọng rồi nhé những thương binh do đất tôi của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , dân chúng là người bị thiệt và nỗi đau lớn nhất thuộc về những người mẹ một thì mang nặng sinh đau với niềm lạc quan về đoạn lá lách của mình.
12 hiện giờ trưa CN , chúng ta đến bừa bản doanh vườn quốc gia Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , ninh Thuận. Đó là một tòa nhà khá hiện đại cù mặt ra hướng Đông thạch biển quãng 200m. Thật đách may biếu chúng ta không sai vào ngày nghỉ nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai cha con kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt Đông Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp đặng Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và quan hệ quốc tế cùng với danh thiếp nhà côn trùng học người Bỉ , Đức còn ở bất ngờ) vườn để nghiên cứu loài thân phụ mới vạc hiện.
[Joachim Bresseel , nhà côn trùng học người Bỉ mang biếu tôi xem 5 con thân phụ quê ( tiếng Anh là Stid ) còn ngo ngoe trong hộp lỡ ép đặng trên nóc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với tôi một cách sung mãn: “Ông xem đây! loại Stid ni có mặt trên địa cầu ni từ Một thể thơ cổ 1876 , sau thời gian ấy bị tuyệt diệt đến nay bất ngờ) xuất hiện tại khu bán hoang mạc ni đấy là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng ta về hết danh thiếp vườn quốc gia Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại ni hay sống về đêm trên nóc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ trước mặt tôi và cười rất thoả mãn về công việc của mình. Tôi đách phải là người nghiên cứu côn trùng nên trông loại thân phụ ni cũng như nhau , thậm chí đách mấy hứng thú Song trông gương mặt của gia tộc tôi phải vỗ tay đôm đốp chúc mừng , bởi đấy là công sức mồ hôi và những đêm thức trắng tận trên nóc núi cao , chỉ có những người tình nghề mới lặn lội như thế. Joachim chuyện trò phím với tôi kì tiếng Pháp nhầm tiếng Anh Song khi gặp tụi nghiên cứu tử chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất cả 4 tiếng nói tử ta đều sử dụng thông hiểu như nhau đánh tôi thực sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông hiểu 3 tiếng nói chính của thế giới Anh-Pháp-Đức , còn dân đen thì sao?” , tôi hỏi. “Trời! chúng ta là cộng đồng Châu Âu , nếu đách biết 3 tiếng nói ni sẽ trở nên rào cản. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên phần nhiều đều như thế!” , Joachim vỗ vai tôi một cách thân mật như thầm kín Thú dữ đấy là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang cùng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước khi lên xe , Trịnh bảo chúng ta ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ vả gia tộc dẫn trèo núi sau thời gian ấy nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Nếu đách về hết lĩnh vực ni xem như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng ta rời tổng hành dinh trong luyến tiếc. Cũng may gặp đặng một tụi dân “phượt” , trên vai lích kích máy ảnh. Họ thoả đến đây Hai ba lần , đặng kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tàng vườn quốc gia Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông hiểu nẻo đường do đất bước.
đoàn trưởng của tụi thanh niên ni là một “Ta thân phụ lô” có “số má” ở Việt Bá từng 3 lần trèo nóc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đỏ mun , đầu quấn khăn rằng với cơ thể vậm vạp như con gấu mẹ To lớn. Sơn biếu biết lên nóc núi Chúa còn tội nghiệp hơn trèo nóc nhà Đông Dương ở ngoài Nam , bởi rượu lên núi Chúa đách dốc đứng hiểm trở như Fansipan , Song bất ngờ) dài và vòng vo qua hết nóc núi ni sang nóc núi khác với cái nắng như nung , cây rừng cũng sắt se , lấy cây nhỏ xíu , gai nhọn tua tủa , đập vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ vả vậy mà mỗi cây xanh trên sứ tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xẻo mắt.
chúng ta khởi hành từ thôn Đá Hang thuộc làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và trông biển rõ hơn. Cứ việc qua một rừng cỏ tranh , bất ngờ) chộ một nóc núi mới thẳng thớm trước mặt. Hùng Sơn nói bông rằng để chinh phục nóc núi Chúa cao 1.040m , phải vượt qua 6 nóc núi khác là núi Chúa gạn , Chúa cháu , Chúa tử , Chúa tử , Chúa chồng , gắng sức Chúa vợ. Biết chúng ta là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong đoàn hay về bên mé động viên bởi sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu kì như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả thân phụ hệ sinh thái: rừng khô khan , rừng xanh và hệ sinh thái rạn lưu li. Ngoài những rạn lưu li đặng đánh giá là xinh xẻo và Đa chủng nhất Việt Bá , còn có bãi Thịt là chốn rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở quãng cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , Song từ 600m trở lên là rừng xanh với thảm thương hễ cây cỏ sản vật phong phú , và từ 800m trở lên là xuất hiện Đông loại cây lá kim , như cây hoàng đàn giả , cây kim giao , thanh tùng , gắng sức thông tre. Chúng cháu về Đông chốn chưa chộ ở đâu kì như thế!”.
Trèo núi đặng hơn 1 hiện giờ đồng hồ , cảm chộ chẳng thể tiếp đặng nữa nên chúng ta ra hiệu xin dứt bất ngờ) , bởi thực ra chúng ta chưa chuẩn bị tâm lý và thực phẩm mang theo. Nên đành Vung tay chào tạm biệt mang theo nỗi thèm của người kém cuộc.
3h chiều , chúng ta cù về làng dân tộc Raglay nằm trong vùng đệm của vườn quốc gia , ngồi dưới bóng câu điều động uống do đất mía và nhai củ mì tôm sống cầm hơi và cũng để thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân Vùng đất , tên là Lê thành công ngồi cùng bàn do đất mía nói với chúng ta kì giọng thèm thèm “ Bà con Raglay ở đây thoả bao đời , sống dựa vào rừng như làm đồng , làm nương , lấy mật , lấy sáp và danh thiếp loại lâm sản. Phụ nữ và con nít chặt chẽ củi bán. Người nam hay sống kì nghề thắp than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , gắng sức Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang đặng hưởng chính sách từ thời hạn 134 , có nhà xây vững chắc. Nhưng tuyệt đại đa số đóng cửa , để vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con rỏ và con nít. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nhé chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi tôi ra đời ở rừng , lớn lên từ rừng mà đách vào rừng tìm cách sinh sống thì biết làm gì bây giờ...”.
Tám Công là người trải đời , kiến thức rộng , tử có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày tương hỗ rượu núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc Quỹ canh gác động vật hoang dã ( WWF ) xách máy móc thiết bị đến đo mực độ khô khan ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo đến , đo lùi hằng hiện giờ , đách chộ đồng hồ đo động đậy , ông tưởng máy hư , mở ra sửa. Nhưng thực tế máy đách hư , nguyên nhân chỉ bởi vùng đất ni quá khô đến mức máy chẳng thể lập trình được. Sau đó vị chuyên gia đánh dấu vào mấy thân cây cóc rừng để Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người đàn ông nổi danh trung thành rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười đách nhé tôi thoả lật lưng bao nhiêu rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ hốc thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tựu “quá hớp” nên người làng ở đây đách mấy ai còn nhé cái tên Mười Nuôi của ông , mà gia tộc chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế Song , Đến kì hạn tuổi già , từ giã nghề sóng do đất , ông hay sống trong cảm giác tội tình trước biển đời. Người đàn ông chuyên hốc rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện giờ bất ngờ) tự nguyện hộ sản biếu rùa. Ngày ngày , ông theo dấu chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm băng trứng của chúng , khoanh miền , canh gác biếu trứng nở. Có khi rùa sinh trên trung thành rìa do đất , ông sợ do đất hôn lên , băng trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời băng lên chốn cao hơn. Đến khi rùa nở , ông bất ngờ) tìm thạch đưa chúng ra biển. Một vài người trong làng chộ ông vất vả hộ sản biếu rùa , gia tộc cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , khi WWF Đông Dương tài trợ đề án bảo tàng rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được một cái là trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , Song cái trạm hẻo lánh ni thoả trở nên chốn về về của ông Thấu suốt 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên nẻo đường về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng kì xe máy “đa quốc gia” chạy ngược lại Vĩnh Hy. Chúng ta tăng tốc đuổi theo , đến khi tiếp cận , một chú cù sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi tôi dân chở than mướn tìm cách sinh sống đặng 50 nghìn một chuyến , tụi ni ngán mấy ổng nên chờ trưa CN mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm đặng bao nhiêu tiền” , tôi hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy cùng lúc. “Hỏi mấy thằng cha thắp than chứ! Tụi nghỉ còn nấp dưới suối , Song tha nghỉ về , nghỉ nghèo khổ lắm , thằng ni cũng ốm nhách , đen thui hà!”. Chúng ta giảm ga để cù đầu xe còn nhé hai tử thồ than chào tạm biệt kì hai tiếng “Bái bai!”. Người trẻ ở rừng hãy mang trái tim nhân bản hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xẻo đến mức mê li. Vĩnh Hy đặng hai dãy núi sứ chở che ở giữa là hầu do đất biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xẻo như tranh vẽ , danh thiếp viên cù lao xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên lục địa là của Ninh Thuận còn dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên rượu ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nhé những thổ nhân bàn tán với nhau đề án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ cùng , trong đấy có 30 ha nam rừng phòng hộ thuộc vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng mang tên Amanoi resort có 36 villa , tọa lạc trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một cố gắng của do đất tôi vươn lên ngành Công lao đách khói mang bất ngờ) lợi ích quốc gia. Nhưng trong tiềm thức , tôi cứ nhé đến Jeff Rutherford , giảng sư về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp tôi ở hầu Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi ni cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm theo sinh thái. Sinh xắt cái nỗi gì mà chốn ni cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thớm tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm theo bể bơi bự chát mà làm gọi là sinh thái!”